فرآوري خاكبرگ
سري نشريه هاي آموزشي سازمان پاركها و فضاي سبز شهرداري اصفهان

تهيه و تدوين:
مهندس مريم تابان

مقدمه

خاكبرگ حاصل يك فرايند بيولوژيك است كه در طي آن موادي كه منشا آلي دارند تغيير تركيب داده و به حالت نسبتا پايدار در مي آيند. عامل اين تغييرات موجودات ذره بيني و ميكروارگانيزمهاي موجود در توده مواد آلي هستند. درختان در شرایط طبیعی در جنگلها و باغات، مواد غذایی را از خاک جذب نموده و با فرا رسیدن فصل خزان، با ریزش برگها آنها را به خاک برمی گردانند. در طبيعت بر اثر فعاليت اين ميكروارگانيزمها مواد آلي تجزيه شده و به حالت كمپوست در مي آيد و باعث بهبود خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک می گردد و دائما این چرخه در طبیعت ادامه می یابد .
اما با ايجاد شرايط مناسب (رطوبت، دما و اكسيژن) فعاليت ميكروارگانيزمها افزايش يافته و در نتيجه تجزيه مواد با سرعت بيشتري انجام مي گردد. امروزه در جهان و بخصوص در كشورهاي صنعتي و توليد كننده كودهاي شيميايي، تاثير منفي و زيانبار كودهاي شيميايي بر زيست بوم مورد مطالعه و بررسي قرار گرفته است. از اينرو در كشورهاي مزبور تدابيري براي كاهش مصرف اين مواد اتخاذ شده است. كشورهاي در حال توسعه و از جمله ايران كه قسمت وسيعي از آن خشك و نيمه خشك بوده و ماده آلي خاك اندك مي باشد، چند سالي است كه براي رفع اين مشكل در جستجوي راه حلهايي براي كاهش مصرف اين مواد هستند. استفاده از كودهاي طبيعي مانند كود دامي، خاك برگ و كمپوست زباله شهري چنانكه بر پايه استانداردهاي تعيين شده باشد و باعث آلودگي زيست بوم نگردد، از بروز بسياري از مشكلات پيشگيري مي كند. در شرایط شهری برگ های خزان یافته جمع آوری و از پارکها و یا عرصه های فضای سبز خارج می شوند. به دلیل جلوگیری از تخریب خاک و کاهش حاصلخیزی آن لازم است که برگها پس از پوسیده شدن دوباره به خاک باز گردانده شوند. برگها سرشار از مواد آلی می باشند که باید به روش صحیح پوسیده شوند و در عرصه های فضای سبز مورد استفاده قرار گیرند.